လွှတ်တော်အကြောင်း

ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်၏အချုပ်အခြာအာဏာကို ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားစီရင်ရေး ဟူ၍ ပိုင်းခြားကျင့်သုံးလျက်ရှိပြီး ဥပဒေပြုရေး အာဏာကို ကျင့်သုံးရာ၌ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၊ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များအား ခွဲဝေအပ်နှင်း ထားပါသည်။ ပထမအကြိမ် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကို (၃၁.၁.၂၀၁၁) တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး ဒုတိယအကြိမ် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကို (၈.၂.၂၀၁၆) တွင် စတင်ကျင်းပ ခဲ့ပါသည်။

တည်နေရာအကျယ်အဝန်း

တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပါသည်။တနင်္သာရီ တိုင်းဒေသကြီးသည် မြောက်လတ္တီတွဒ်(၉)ဒီဂရီ (၅၈)မိနစ်နှင့် (၁၅)ဒီဂရီ (၆)မိနစ်အကြား၊ အရှေ့လောင် ဂျီတွဒ် (၉၇)ဒီဂရီ (၄၆)မိနစ်နှင့် (၉၉)ဒီဂရီ (၄၀)မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိပါသည်။တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး သည် ဧရိယာစတုရန်းမိုင်(၁၆၇၃၅.၅၆)မိုင်၊ (၁၀၇၁၀၇၅၇)ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံဧရိယာ၏ (၆.၃၇%)ခန့် ရှိပါသည်။ တောင်မြောက်ရှည်လျားပြီး အရှေ့အနောက်ကျဉ်းမြောင်းပါသည််။ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်သည် အကျယ်အဝန်းအနေဖြင့် ၂၄.၆၆၆ ဧက ဖြစ်ပြီး ထားဝယ်မြို့နယ်၊ ဆန်းချီရပ်ကွက်၊ ကမြောကင်းလမ်းမကြီးတွင် တည်ရှိပါသည်။

တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ဖွဲစည်းခြင်း

တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကို မြို့နယ်(၁)မြို့နယ်လျှင် (၂)ဦးကျစီ ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (၂၀)ဦး၊ နိုင်ငံတော်ရှိ လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ (ဝ.၁) ရာခိုင်နှုန်းနှင့် အထက်ရှိကြောင်း၊ သက်ဆိုင်ရာက သတ်မှတ်ထားသော ကရင်တိုင်းရင်းသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်(၁)ဦး၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်စုစုပေါင်း၏ သုံးပုံတစ်ပုံနှင့်ညီမျှသော တပ်မတော်သားတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (၇)ဦး၊ စုစုပေါင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (၂၈)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပါသည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ(၂၀)ဦး၊ တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ်(၇)ဦးနှင့် လစ်လပ်(၁)ဦးတို့ဖြင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်စုစုပေါင်း (၂၇)ဦး ဖြစ်သည်။

တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သက်တမ်း

တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်၏ သက်တမ်းမှာ ပြည်သူ့လွှတ်တော် သက်တမ်း နှင့်အညီ (၅)နှစ်ဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ သက်တမ်းကုန်ဆုံးသောနေ့တွင် လွှတ်တော်၏ သက်တမ်းသည်လည်း ကုန်ဆုံးသည်။

ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌတို့၏ တာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့်များ

ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌတို့၏ တာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့်များများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

(က)

လွှတ်တော်ကို စည်းကမ်းသေဝပ်စေရန် တာဝန်ယူကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်းနှင့် ထိုသို့ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရာတွင် မိမိချမှတ်သော အမိန့်များကိုတည်စေရန် လိုအပ်သော အခွင့်အာဏာ အပြည့်အဝကျင့်သုံး ခွင့်ရှိခြင်း၊

(ခ)

နိုင်ငံတော်သမ္မတက လွှတ်တော်အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်မိန့်ခွန်း ပြောကြားလိုကြောင်း အကြောင်းကြားလျှင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအား ဖိတ်ကြား၍ လိုအပ်သည်များကို စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊

(ဂ)

တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်က မိန့်ခွန်းပြောကြား လိုကြောင်း အဆိုပြုလျှင် လိုအပ်သည်များကို စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊

တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်၏ ဆောင်ရွက်ချက်များ

တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်အစည်းအဝေး၌ အောက်ပါကိစ္စရပ်များ ဆောင်ရွက်သည် -

(က)

နိုင်ငံတော်သမ္မတပြောကြားသည့် မိန့်ခွန်းကို မှတ်တမ်းတင်ခြင်း၊

(ခ)

နိုင်ငံတော်သမ္မတက ပေးပို့သောသဝဏ်လွှာနှင့် ဥက္ကဋ္ဌကခွင့်ပြုသော အခြားသဝဏ်လွှာ များကို ဖတ်ကြားခြင်း၊ မှတ်တမ်းတင်ခြင်း၊

(ဂ)

တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်ပြောကြားသည့် မိန့်ခွန်းကို မှတ်တမ်းတင်ခြင်း၊

(ဃ)

ဥပဒေကြမ်းတင်သွင်းခြင်း၊ ဆွေးနွေးခြင်း၊ ဆုံးဖြတ်ခြင်း၊

(င)

ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရလည်းကောင်း၊ တည်ဆဲဥပဒေ တစ်ရပ်ရပ်ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရလည်းကောင်း၊ တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်က ဆောင်ရွက် ရမည့် ကိစ္စရပ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆွေးနွေးခြင်း၊ ဆုံးဖြတ်ခြင်း၊

(စ)

တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်သို့ တင်သွင်းသည့် အစီရင်ခံစာများကို ဆွေးနွေးခြင်း၊ ဆုံးဖြတ်ခြင်း၊ မှတ်တမ်းတင်ခြင်း၊

(ဆ)

အဆိုတင်သွင်းခြင်း၊ ဆွေးနွေးခြင်း၊ ဆုံးဖြတ်ခြင်း၊၊

(ဇ)

မေးခွန်းမေးမြန်းခြင်း၊ ဖြေကြားခြင်း၊

(ဈ)

တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌက ခွင့်ပြုသည့်ကိစ္စရပ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆောင်ရွက်ခြင်း။